Συνεχίζουμε τη σειρά «Τα πρόσωπα που έγραψαν την ιστορία μας» με μία εμβληματική μορφή του συλλόγου της ΑΕΚ, τον Σπύρο Κοντούλη. Ο αρχικός προγραμματισμός ήταν να δημοσιευτεί αυτό το αφιέρωμα τον Απρίλιο, κοντά στην επέτειο του τελευταίου του αγώνα πριν τη σύλληψή του από τους Γερμανούς κατακτητές, που οδήγησε στον μαρτυρικό του θάνατο. Ωστόσο, η συζήτηση που έχει ανοίξει αυτή την εποχή στην κοινωνία μας, σε σχέση με τις ιστορικές φωτογραφίες των εκτελέσεων των 200 Ελλήνων στην Καισαριανή, σε ημερομηνία μάλιστα πολύ κοντινή με τη φόνευση του Σπύρου Κοντούλη, μας οδήγησε στο να το επισπεύσουμε.
Το αφιέρωμα αυτό είναι εκτενέστερο από όλα τα προηγούμενα (και επόμενα) της δράσης αυτής. Τούτο οφείλεται στο γεγονός ότι απαρτίζεται από δύο μέρη. Στο πρώτο, ακολουθείται η πεπατημένη των προηγούμενων αφιερωμάτων: ένα βιογραφικό σημείωμα συνοδευόμενο από φωτογραφίες και δημοσιεύματα.
Υπάρχει όμως και δεύτερο μέρος: πρόκειται για την αναδημοσίευση ενός εκπληκτικού κειμένου, κάτι ανάμεσα σε δημοσιογραφικό ρεπορτάζ και λογοτεχνική νουβέλα, το οποίο δημοσιεύτηκε σε 8 μέρη στην Αθλητική Ηχώ, τον Απρίλιο του 1956. Ο συγγραφέας του, Μίμης (Δημήτρης) Παπαναγιώτου (1927-2021) υπήρξε πολύ σημαντικός δημοσιογράφος, με τεράστια καριέρα που ξεκίνησε από την Ηχώ και περιελάμβανε, μεταξύ άλλων, τη θέση του διευθυντή σύνταξης της Καθημερινής για 16 χρόνια, τη διεύθυνση ειδήσεων της ΕΡΤ, τη διεύθυνση του γραφείου Τύπου της Προεδρίας της Δημοκρατίας για 11 χρόνια, πλούσιο συγγραφικό έργο και πολυάριθμα βραβεία, μεταξύ των οποίων το Βραβείο Δημοσιογραφίας του Ιδρύματος Μπότση.
Το κείμενό του για τον Κοντούλη είναι εξαιρετικά καλογραμμένο, με γλώσσα άμεση και συγκινητική. Περιέχει βιογραφικά στοιχεία για τον Κοντούλη αλλά δίνει και μια γενικότερη εικόνα του οικογενειακού κλίματος που επικρατούσε την εποχή εκείνη στην ΑΕΚ, το ελληνικό ποδόσφαιρο αλλά και την κατοχική ελληνική κοινωνία.
Όπως αναφέρει εισαγωγικά ο συγγραφέας, τα γραφόμενά του αποτελούν προϊόν ενδελεχούς έρευνας που πραγματοποίησε. Επομένως, σε συνδυασμό με την εγγύτητα των μόλις 12 ετών από τα γεγονότα που αφηγείται, θα πρέπει να δώσουμε ένα προβάδισμα αξιοπιστίας στο κείμενο αυτό, σε σχέση με άλλα που έχουν δημοσιευτεί για τον Κοντούλη. Μιας και έγινε λόγος για άλλα κείμενα για τον Κοντούλη, θα ήταν παράλειψη να μην αναφερθεί το αξιόλογο βιβλίο «Η Κραυγή Της Σιωπής» του Σπύρου Τζόκα, (εκδόσεις Θεμέλιο), που αποτελεί μία λογοτεχνικά διανθισμένη βιογραφία του.
Να σημειωθεί ότι το κείμενο του Παπαναγιώτου έχει αντιγραφεί από εμάς «χεράτα», χωρίς τη χρήση τεχνολογικών βοηθημάτων κι έχει διατηρηθεί η διαφορετική ορθογραφία της εποχής. Ελπίζουμε να μας συγχωρεθούν τυχόν μικρο-λάθη στη διαδικασία της αντιγραφής. Θεωρούμε ότι, ακόμη και με αυτά, το κείμενο αυτό αξίζει να διαβαστεί απ’ όλους.
Το link για να διαβάσετε το κείμενο του Μίμη Παπαναγιώτου για τον Σπύρο Κοντούλη είναι αυτό:
https://acrobat.adobe.com/.../urn:aaid:sc:EU:d1a2c6af...
Σπύρος Κοντούλης – βιογραφικό σημείωμα
Υπάρχει ομοφωνία ως προς το έτος γέννησης του Σπύρου Κοντούλη, το 1915, όχι όμως και ως προς τον τόπο. Άλλοι αναφέρουν τον Πειραιά, άλλοι τη Μικρά Ασία, τη Σμύρνη ή τα Βουρλά. Σε κάθε περίπτωση, η οικογένειά του ήταν προσφυγικής καταγωγής και ο ίδιος μεγάλωσε στην Κοκκινιά, όπου έκανε τα πρώτα του ποδοσφαιρικά βήματα στην Άμυνα Νέας Κοκκινιάς. Εκεί υπήρξε συμπαίκτης με έναν άλλο σημαντικό ποδοσφαιριστή, τον μετέπειτα άσσο του Ολυμπιακού, τον επονομαζόμενο «Ζίντελαρ» Θεολόγο Συμεωνίδη.
Το 1935 πραγματοποιεί το όνειρο κάθε προσφυγικής καταγωγής ποδοσφαιριστή και μεταγράφεται στην ΑΕΚ. Διακρίνεται σχεδόν αμέσως ως ένας από τους κορυφαίους σέντερ χαφ, αυτό που σήμερα λέμε «10άρι», χάρις στην τεχνική του και την ταχύτητα του σχετικά κοντού κορμιού του. Καθιερώνεται στην Ένωση, με την οποία κατακτά το νταμπλ της περιόδου 1938-1939 και το πρωτάθλημα της επόμενης χρονιάς 1939-1940.
Παράλληλα, γίνεται βασικό μέλος της εθνικής ομάδας, η οποία την εποχή εκείνη δίνει τους πρώτους αγώνες της. Η ιστοριογραφία σε σχέση με τον Κοντούλη έχει εστιάσει, σχεδόν αποκλειστικά, στον μαρτυρικό του θάνατο, και παραγνωρίζει τις αμιγώς ποδοσφαιρικές του αρετές, που ήταν εξαιρετικά αξιόλογες. Ο Σπύρος Κοντούλης υπήρξε πραγματικά ένας από τους κορυφαίους παίκτες της εποχής του.
Το ξέσπασμα του Β’ΠΠ ανακόπτει την ανίκητη πορεία της ΑΕΚ της εποχής και την καριέρα ίδιου, πάνω στην ακμή των 25 ετών του. Όπως το σύνολο των ποδοσφαιριστών στην επιστράτευση του Οκτωβρίου 1940 ο Κοντούλης σπεύδει να καταταγεί και αναχωρεί για το μέτωπο. Εκεί πολεμάει στην πρώτη γραμμή και τραυματίζεται στο πόδι. Στην εφημερίδα «Έθνος» της 10ης Φεβρουαρίου 1941 αναφέρεται ότι ο Κοντούλης, ένας από τους συνολικά 34 αθλητές της ΑΕΚ που πολεμούν στο μέτωπο, «υποφέρει από τα πόδια του. Ο φιλότιμος ποδοσφαιριστής, ανεδείχθη εξ ίσου καλός πολεμιστής και νοσηλεύεται ήδη εις το 15ον Στρατιωτικόν Νοσοκομείον».
Στην Κατοχή η οικογένεια Κοντούλη, με προεξέχοντα τον αδελφό του, Γιάννη, συμμετέχει στην Εθνική Αντίσταση. Και ο ίδιος ο Σπύρος αναπτύσσει αντιστασιακή δράση, όπως αναδεικνύει και το κείμενο του Παπαναγιώτου, που αναφέρεται στη συμμετοχή του στην προσπάθεια να φυγαδευτεί εκτός Ελλάδας ένας Νεοζηλανδός αλεξιπτωτιστής.
Παράλληλα, με ενέργειες του σημαντικού παράγοντα και προπολεμικού Προέδρου της ΑΕΚ, Κωνσταντίνου Χρυσόπουλου, διευθυντή τεχνικών υπηρεσιών της Εταιρείας Υδάτων, ο Σπύρος Κοντούλης, όπως και πολλοί άλλοι ποδοσφαιριστές της Ένωσης αλλά και άλλων ομάδων, προσλαμβάνεται στην εν λόγω εταιρεία. Το ποδόσφαιρο είναι ακόμη εντελώς ερασιτεχνικό και οι παίκτες δεν έχουν κανένα έσοδο από αυτό, βιοπορίζονται από άλλες πηγές.
Το 1943 αρχίζει και πάλι δειλά δειλά η ποδοσφαιρική δράση, με φιλικούς αγώνες και τα Κύπελλα Χριστουγέννων, Πάσχα και Αθηνών. Ο Κοντούλης συμμετέχει στους αγώνες της ΑΕΚ, αλλά αυτό σημαίνει ότι αναγκάζεται να διαμένει τον περισσότερο καιρό στο κέντρο της Αθήνας, σε ένα διαμέρισμα που του έχει παραχωρήσει ο παράγων του συλλόγου και μεταπολεμικά πρόεδρός του, Σπύρος Σκούρας. Οι περιορισμοί στην ελευθερία των μετακινήσεων αλλά και τα συνεχή μπλόκα των γερμανικών δυνάμεων κατοχής, ιδίως το περίφημο μπλόκο της Κοκκινιάς, καθιστούν ριψοκίνδυνες τις μετακινήσεις προς και από την πατρική του γειτονιά.
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι ο Μάιος και ο Ιούνιος 1944 είναι οι πιο αιματηρή περίοδος ολόκληρης της Κατοχής από πλευράς εκτελέσεων. Οι Γερμανοί χάνουν τον πόλεμο, το Ανατολικό Μέτωπο καταρρέει, η Αντίσταση έχει ενταθεί και ασκεί πίεση στις δυνάμεις κατοχής, που ετοιμάζονται να αποχωρήσουν. Οι Γερμανοί προσπαθούν να αποτρέψουν μια γενικευμένη και ανεξέλεγκτη εξέγερση, επιβάλλοντας κλίμα τρομοκρατίας. Έτσι κλιμακώνουν τα μπλόκα στις αστικές περιοχές, τις συλλήψεις και εκτελέσεις και τα μαζικά αντίποινα.
Και πραγματικά, σε μια από αυτές τις μετακινήσεις ο Σπύρος Κοντούλης συλλαμβάνεται. Στις 24 Απριλίου 1944 αγνοεί τις προειδοποιήσεις των συμπαικτών του και πηγαίνει στην Κοκκινιά, για να επισκεφθεί τη μητέρα του. Έχει αποκομίσει κι έναν τραυματισμό στο φρύδι από τον αγώνα της προηγούμενης ημέρας και αναζητεί τη φροντίδα της μάνας για το τραύμα του. Μαζί τους στο προσφυγικό σπίτι είναι κι ο αδελφός του, Βασίλης. Ξαφνικά το σπίτι κυκλώνεται από τους Γερμανούς, οι οποίοι εισβάλλουν σε αυτό. Αναζητούν τον αδελφό του, τον Γιάννη, και κάποιος τους έχει δώσει την πληροφορία ότι βρίσκεται εκεί. Μην βρίσκοντας όμως τον Γιάννη συλλαμβάνουν τον Σπύρο και τον Βασίλη και τους μεταφέρουν στη φυλακή του Χαϊδαρίου. Από εκεί χάνονται τα ίχνη του.
Τις επόμενες εβδομάδες οι διοίκηση και οι ποδοσφαιριστές της ΑΕΚ επιδίδονται σε έναν τεράστιο αγώνα για να εντοπίσουν τον Κοντούλη και να τον αποσπάσουν από τα χέρια των κατακτητών. Οι συγκινητικές προσπάθειές τους, που περιγράφονται με πολύ γλαφυρό τρόπο στο κείμενο του Παπαναγιώτου, πέφτουν στο κενό. Μία μέρα στις αρχές Ιουνίου ο Σπύρος Κοντούλης και ο αδελφός του Βασίλης μεταφέρονται στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής για εκτέλεση μαζί με άλλους πατριώτες. Ο Βασίλης εκτελείται στην Καισαριανή – τα σχετικά στοιχεία το επιβεβαιώνουν.
Ο Σπύρος όμως δεν φτάνει ποτέ εκεί. Σε μια στροφή κοντά στο κολυμβητήριο της Αρδηττού πηδάει από το καμιόνι και προσπαθεί να δραπετεύσει. Δεν προλαβαίνει. Οι ριπές από το αυτόματο ενός από τους Γερμανούς φρουρούς τον αφήνουν νεκρό στην άσφαλτο.
Η ιστορία του Σπύρου Κοντούλη είναι γεμάτη από «αν». Αν εκείνη την ημέρα δεν είχε αψηφήσει τις προειδοποιήσει, αν δεν είχε τραυματιστεί στον αγώνα της προηγούμενης μέρας, αν δεν είχε πάει στην Κοκκινιά, αν είχαν αποδώσει καρπούς οι προσπάθειες των ανθρώπων της ΑΕΚ να τον σώσουν, αν είχε προλάβει να απομακρυνθεί όταν πήδηξε από το καμιόνι. Η ιστορία δεν γράφεται όμως με τα «αν», αλλά με τα γεγονότα. Που λένε ότι η οικογένεια της ΑΕΚ έχασε εκείνη τη μέρα ένα από τα καλύτερα παιδιά της κι έναν από τους κορυφαίους αθλητές της. Κέρδισε όμως ένα αιώνιο σύμβολο.
Μετά τις φωτογραφίες ακολουθεί το κείμενο του Μίμη Παπαναγιώτου, όπως δημοσιεύτηκε στην Αθλητική Ηχώ, τον Απρίλιο 1956.
Στις φωτογραφίες:
1. Ανέκδοτη φωτογραφία του 1937 του Σπύρου Κοντούλη με την εμφάνιση της Μικτής Αθηνών.
2. Ο Σπύρος Κοντούλης και ο Θεολόγος Συμεωνίδης ξεκίνησαν την καριέρα τους από την Άμυνα Νέας Κοκκινιάς.
3. Δημοσίευμα του 1938, ο Σπύρος Κοντούλης στο μέσον των ορθίων.
4. Σε ταξίδι με την Εθνική στην Αίγυπτο το 1938. Ο Κοντούλης στη χαμηλότερη σειρά, τελευταίος δεξιά.
5. Ανέκδοτη φωτογραφία πέντε ποδοσφαιριστών της ΑΕΚ και του προπονητή Κώστα Νεγρεπόντη από το 1939. Ο Κοντούλης με τον μπερέ.
6. Πορτρέτο του Σπύρου Κοντούλη, σεζόν 1939-1940.
7. Ανταπόκριση από το Αλβανικό Μέτωπο της 10.2.1941, όπου αναφέρεται ότι ο Κοντούλης πολέμησε γενναία, τραυματίστηκε στο πόδι και νοσηλεύεται.
8. Σημαντικό ντοκουμέντο από τη συλλογή του Μουσείου Ιστορίας της ΑΕΚ: η εφημερίδα Αθλητισμός της 24ης Απριλίου 1944, με το ρεπορτάζ από τον αγώνα ΑΕΚ – ΠΑΟ 2-1. Τον τελευταίο αγώνα που έπαιξε ο Σπύρος Κοντούλης, που περιγράφεται εκτενώς στο κείμενο του Μίμη Παπαναγιώτου. Την επομένη συνελήφθη από τους Γερμανούς.
9. Απόσπασμα από την Αθλητική Ηχώ της 12.4.1956, με ένα από τα 8 μέρη του κειμένου του Μίμη Παπαναγιώτου, που συνοδεύεται από το ανάλογο σκίτσο.
Novibet ΕΠΑΘΑ με Super Προσφορά* Γνωριμίας* 21+ | ΑΡΜΟΔΙΟΣ ΡΥΘΜΙΣΤΗΣ: ΕΕΕΠ | ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΘΙΣΜΟΥ & ΑΠΩΛΕΙΑΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ | ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΚΕΘΕΑ: 2109237777 | ΠΑΙΞΕ ΥΠΕΥΘΥΝΑ
SEAJETS Ταξιδεύουμε μαζί με το μεγαλύτερο στόλο ταχύπλοων παγκοσμίως σε 50 προορισμούς του Αιγαίου!
