Το μέλλον είναι...τώρα

Ο άνθρωπος είχε ανέκαθεν ένα έμφυτο ενδιαφέρον για ό,τι θα ακολουθούσε στην αέναη και αδιάκοπη πορεία του χρόνου. Ήταν λες μια ακατανίκητη ανάγκη να μπορέσει να μάθει από πριν αυτό που θα γινόταν μετά. Και παρά την τεχνολογική πρόοδο και την βελτίωση του βιοτικού επιπέδου αυτή η ανάγκη δεν έπαψε ποτέ να υφίσταται.

Πιο πρόσφατο και τρανό παράδειγμα αποτελεί ο παροξυσμός που κατέλαβε σχεδόν όλη την υφήλιο για τις «προβλέψεις» ενός χταποδιού του Πολ που ζει σε ένα ενυδρείο στο Ομπερχάουζεν της Γερμανίας. Οι ιθύνοντες του εκεί θαλασσίου ζωολογικού κήπου έβαζαν από το Γιούρο του 2008 δύο διαφορετικά γεύματα στον Πολ. Στο περίβλημα του καθενός υπήρχε η σημαία της «Νασιονάλμασαφτ» και του αντιπάλου της και ανάλογα ποιας χώρας επέλεγε αυτή προτεινόταν και ως νικήτρια.

Αλλά η σχεδόν απόλυτη επιτυχία του(έχασε μόνο τον τελικό της Βιέννης ανάμεσα σε Ισπανία και Γερμανία) διόγκωσε τη φήμη του σε επικίνδυνα επίπεδα. Έτσι ένα από τα μικρά χαριτωμένα σκηνικά που συνήθως συνοδεύουν μια μεγάλη διοργάνωση δεν άργησε να μετατραπεί σε ομαδική παράκρουση. Καθημερινά η «χταποδολογία» έδινε κι έπαιρνε. Ακροατές χρεωνόντουσαν στέλνοντας μηνύματα σε αθλητικούς σταθμούς για να ρωτήσουν από ποιο μπολάκι έφαγε ο Πολ, βουλευτές ανέφεραν το θέμα στα Κοινοβούλια τους και οι τζογαδόροι πριν συμπληρώσουν το δελτίο φρόντιζαν να ενημερωθούν για τις ορέξεις του συμπαθούς κεφαλόποδου. Κι όσο τα παράδοξα προγνωστικά επιβεβαιωνόταν τόσο η κατάσταση χειροτέρευε. Προσωπικά τύχαμε σε περίπτωση που γνωστός, απόφοιτος πανεπιστημίου(όχι πως λέει τίποτα αυτό), έλεγε στο τηλέφωνο πως πόνταρε στον μικρό τελικό Ουρουγουάη καθώς ο Πολ στη διαδικασία της πρόβλεψης προσπαθούσε να φάει το μύδι από το ανάλογο δοχείο αλλά δεν τα κατάφερε και μετά επέλεξε της Γερμανίας. Εν ολίγοις οι μόνοι που υποβάθμιζαν το γεγονός ήταν οι στοιχηματικοί «ινστρούκτορες» και ειδικοί οι οποίοι στις πολλές περιπτώσεις που αποφάσισαν να κοντράρουν τον Πολ εισέπραξαν μια εξευτελιστική ήττα και έναν μεγαλοπρεπέστατο «κουβά». Και τότε από μέσα τους θα εύχονταν να μπορούσε να επέμβει ο Γερμανός Καλλιμάνης για να επαναφέρει την τάξη...

Α δεν πρέπει μα παραλείψουμετις κάθε είδους ζωικές απομιμήσεις(παπαγάλοι, κροκόδειλοι, κατσίκια κ.λ.π.) που εμφανίστηκαν στις τέσσερις γωνίες του ορίζοντα και επιχείρησαν να κλέψουν τη δόξα του πολυπλόκαμου πρωτοπόρου χωρίς καμία όμως επιτυχία.

Να μην αναλωθούμε όμως μόνο εκεί. Κάναμε αυτή την έξτρα ανάλυση για να σημειώσουμε πως κάποιοι από εμάς είμαστε γενικά πρόθυμοι να ρισκάρουμε χρήματα εμπιστευόμενοι ένα χταπόδι, με την ίδια λογική που περιμένουμε να μας πει για το μέλλον π.χ. η «Κυρία Λίτσα» που ρίχνει τα ταρώ τηλεφωνικώς την ώρα που καθαρίζει φασολάκια ή ο Ινδός Γκουρού με το κληρονομικό χάρισμα που το πρωί κόβει γύρο σε σουβλατζίδικο στο Μοναστηράκι ή ακόμα ακόμα και τηλε-αστρολόγοι που στο μαλλί έχουν περισσότερο οξυζενέ απ'όσο υπήρχε στο παλιό φαρμακείο του Μπακάκου.

Και επανερχόμαστε στην αφετηρία. Είναι όλα αυτά σημάδια αποκλειστικά του παρόντος; Ας προσπαθήσουμε να δούμε σύντομα στο λεπτό νήμα της ιστορίας κάποιες μορφές που «έβλεπαν» πέρα από την εποχή τους.

ΠΥΘΙΑ

Πυθία κατά την αρχαιότητα ονομαζόταν η ιέρεια του Θεού Απόλλωνα που, έχοντας ως έδρα το Μαντείο των Δελφών, έδινε απαντήσεις στα ερωτήματα των επισκεπτών. Η αυστηρή διαδικασία προέβλεπε πως η Πυθία έπρεπε να πλυθεί με το νερό της Κασταλίας Πηγής και να μασήσει φύλλα δάφνης πριν ανέβει στον ιερό τρίποδα όπου σε κατάσταση έκστασης έβγαζε ασυνάρτητες κραυγές(πρόσφατα μια ομάδα επιστημόνων υποστήριξε πως το υπέδαφος στην περιοχή είναι πιθανόν να ευθύνεται για έκλυση αιθυλενίου του οποίου η εισπνοή μπορεί να προκαλέσει παραισθήσεις). Οι άντρες ιερείς που ήταν επίσης παρόντες αναλάμβαναν τότε να ερμηνεύσουν τα ακατάληπτα λόγια και να τα μετατρέψουν σε χρησμούς. Πολλά έχουν ακουστεί για αυτούς τους χρησμούς. Αυτό που ισχύει κατά πάσα πιθανότητα είναι πως μπορούσαν να εκληφθούν με διάφορους τρόπους. Ένα κλασικό παράδειγμα είναι η απάντηση που δόθηκε στον Κροίσο όταν ρώτησε τι θα συμβεί αν επιτεθεί στην Περσία. Το: «Θα καταστραφεί μια μεγάλη αυτοκρατορία» ο Λύδιος Βασιλιάς το εξέλαβε ως την προαναγγελία της νίκης του. Μόνο που ο χρησμός μιλούσε για τη δική του χώρα κάτι που κατάλαβε μετά την ήττα του ο τραγικός ηγέτης.

Εν ολίγοις σε θεωρητικό επίπεδο αν είχαμε τη δυνατότητα να ρωτήσουμε την Πυθία ποια από τις Ισπανία ή Ολλανδία θα κέρδιζε το φετινό τελικό θα λαμβάναμε μια απάντηση του τύπου:«Θα κερδίσει η χώρα που βλέπει στη θάλασσα κι έχει απόχρωση στη σημαία κοντινή στο πορφυρό».

ΝΟΣΤΡΑΔΑΜΟΣ

Ο Μισέλ ντε Νοστρεντάμ γεννήθηκε στη Νότια Γαλλία το 1503. Στα εφηβικά του χρόνια ασχολήθηκε με την Ιατρική και τη Φαρμακολογία. Ωστόσο μεγαλώνοντας τον κερδίζει ο αποκρυφισμός. Γύρω στο 1550 είναι υπεύθυνος για την έκδοση διαφόρων Αλμανάκ(κάτι σαν Καζαμίες) τα οποία γνωρίζουν αρκετά μεγάλη επιτυχία.

Από το 1955 έως το 1968 κυκλοφορεί τμηματικά σε τρεις τόμους το έργο για το οποίο έμελλε να μείνει γνωστός οι περίφημες «Προφητείες». Πρόκειται για τετράστιχα τα οποία φέρονται να προβλέπουν μέσα σε ένα ασαφές και ομιχλώδες περιβάλλον χωρίς ακριβή χρονολόγηση μεταγενέστερα πράγματα κυρίως καταστροφές. Η προβολή της οποίας έτυχαν οι εν λόγω προφητείες ειδικά τα τελευταία χρόνια είναι τεράστια καθώς ο Νοστράδαμος κατά πολλούς έχει προαναγγείλει γεγονότα όπως την μεγάλη πυρκαγιά του Λονδίνου, την άνοδο του Ναπολέοντα στην εξουσία, την Ρωσική Επανάσταση, την εμφάνιση του Χίτλερ στην ιστορία και τον...τρίτο Παγκόσμιο που ακόμη δεν έχει επιβεβαιωθεί βέβαια. Για παράδειγμα ένα από τα γνωστά τετράστιχα είναι το ακόλουθο:

«Κοντά στο λιμάνι και σε δυο πόλεις θα συμβούν δυο μεγάλες συμφορές, τέτοιες που δεν είδε κανείς. Πείνα ,λοιμός ,άνθρωποι αποδιωγμένοι από το σπαθί θα φωνάζουν ζητώντας βοήθεια από το μεγάλο αθάνατο θεό».

Η συγκεκριμένη «προφητεία» αναφέρεται κατά πολλούς στη ρίψη των ατομικών βομβών σε Χιροσίμα και Ναγκασάκι, μέρη παραθαλάσσια.

Η πιο επιστημονική προσέγγιση του θέματος υποστηρίζει πως ο τρόπος γραφής των «προβλέψεων» είναι τόσο γενικός που μπορεί να αντιστοιχηθεί με διάφορα γεγονότα, φαινόμενο που αποδίδεται με τον όρο μεταπρόγνωση. Κλασικότερο επιχείρημα, ισχυρό κατά τη γνώμη μας, όσων συντάσσονται με αυτή την άποψη είναι πως ποτέ κανείς δεν κατάφερε να συνδέσει ένα τετράστιχο του Νοστράδαμου με το αντικείμενό του πριν αυτό γίνει. Θεωρητικά και πάλι αν μπορούσαμε να ρωτήσουμε το μυστηριώδη Γάλλο για το αποτέλεσμα του τελικού το πιθανότερο είναι πως οι δύο στίχοι θα μιλούσαν για έναν καταποντισμό που θα ισοπέδωνε(ο μη γένοιτο) το Γιοχάνεσμπουργκ και οι άλλοι δύο για ένα κύμα που θα κατάπινε ολόκληρη την Αφρική.

ΙΟΥΛΙΟΣ ΒΕΡΝ

Καταρχήν γνωρίζουμε πως η συμμετοχή του Ιουλίου Βερν στη λίστα μας είναι κάπως παράτυπη μιας και ο κορυφαίος συγγραφέας έργων Επιστημονικής Φαντασίας δεν ήταν ούτε ισχυρίστηκε ποτέ πως είναι προφήτης. Όμως για χάρη της τρομερής ακρίβειας με την οποία περιέγραψε πράγματα που φέρονται να συνέβησαν πολλές πολλές δεκαετίες αργότερα ας μας επιτραπεί η αυθαιρεσία.

Ο Ιούλιος Βερν γεννήθηκε το 1928 στη Ναντ. Χαρισματικό αλλά και ανήσυχο πνεύμα ασφυκτιούσε στα στενά όρια της αστικής οικογένειας από την οποία προέρχονταν.

Αν και υποχρεώνεται στην ουσία από τον δικηγόρο πατέρα του να σπουδάσει νομικά τον τραβούν περισσότερο οι θετικές επιστήμες τις οποίες μελετά ενδελεχώς. Το 1863 εκδίδει το πρώτο του μυθιστόρημα(Πέντε εβδομάδες με το αερόστατο). Θα ακολουθήσουν περίπου πενήντα ακόμα μέχρι τον θάνατό του το 1905.

Σε πολλά από αυτά παρουσιάζονται με αρκετή δόση αληθοφάνειας το πυρηνικό υποβρύχιο(ο θρυλικός Ναυτίλος από τις 20.000 Λεύγες), το αεροπλάνο, η τηλεόραση αλλά και το ταξίδι προς τη Σελήνη.

Ωστόσο στο παρόν θεωρείται πως οι ιδέες για την κατασκευή όλων όσων περιέγραψε υπήρχαν στον καιρό του και απλά ήταν η βαθιά επιστημονική του γνώση σε συνδυασμό με το πλούσιο ταλέντο και την δίχως όρια φαντασία του που οδήγησαν στα προαναφερθέντα αποτελέσματα.

Όπως και να έχει αν μπορούσαμε να επαναλάβουμε στον μεγάλο συγγραφέα την υποθετική ερώτηση για τον τελικό σίγουρα θα προτιμούσε να μας περιγράψει ένα ηλεκτρονικό σύστημα που θα μπορούσε να μεταφέρει την εικόνα του αγώνα σε διάφορα σημεία της γης.

Μπορούν κάποιοι άνθρωποι(ή έστω έμβια όντα) να ανοίξουν μια χαραμάδα σε όσα θα ακολουθήσουν και να μας τα μεταφέρουν; Ίσως η απάντηση να βρίσκεται απλά στο πόσο διατεθειμένοι είμαστε να το πιστέψουμε.