Για κάποιο λόγο όσοι άνθρωποι είναι λάτρεις του ποδοσφαίρου θεωρούνται επιεικώς άσχετοι με τις τέχνες και τα γράμματα και με παιδεία λίγο καλύτερη από αυτή του όχλου. Όσοι λοιπόν... γραμματιζούμενοι αισθάνονται μια απέχθεια και περιφρόνηση για τη στρογγυλή θεά και τους πιστούς της θα έπρεπε ίσως να το σκεφτούν ακόμα μια φορά.
Η ιστορία - και η έρευνα - δείχνει ότι πάρα πολλοί αναγνωρισμένοι άνθρωποι των γραμμάτων, δίπλα από το εικονοστάσι τους είχαν και μια μπάλα και ότι η λογοτεχνία που είναι αφιερωμένη στο μαγικό κόσμο του ποδοσφαίρου δεν είναι καθόλου μικρή σε έκταση. Από τον Ζαν Πολ Σαρτρ και τον Αλμπέρ Καμύ ως και Νίκο Εγγονόπουλο και τον Ανδρέα Εμπειρίκο δεν είναι λίγοι αυτοί οι μαέστροι της γλώσσας που αρέσκονταν και στην...μαεστρία της μπάλας! Μυθιστορήματα, ποιήματα, δοκίμια πάνω στο ποδόσφαιρο, βιογραφίες μεγάλων ανδρών του και ο κατάλογος είναι ατελείωτος...
Για να ξεκινήσουμε με τα βαριά - ελληνικά - ονόματα, αρκεί να πούμε ότι ο Ανδρέας Εμπειρίκος με το κείμενο «Σελίδες από την ποδοσφαιρική αυτοβιογραφία μου» και ο Νίκος Εγγονόπουλος με το ποίημα τα «Γκολποστ» δηλώνουν μεγάλοι λάτρεις της στρογγυλής θεάς.
«ένα σας λέω:
όλοι να τρέξουμε αμέσως
στα γκολ-πόστ!
παιδιά!
στα γκολ-πόστ!
στα γκολ-πόστ
άγρυπνοι
-ακοίμητοι φρουροί-
πανέτοιμοι
το μάτι εδώ εκεί
να γρηγορούμε
μην αρχινήσουνε να πέφτουνε
τα τέρματα
βροχή
και
ηττηθούμε»,
φώναζε ο Εγγονόπουλος με περισσό σθένος και καθόλου ντροπή για την ποδοσφαιρική του αγάπη! Από την άλλη ο Μάνος Χατζηδάκις αφιέρωσε μια μπαλάντα στον λίγο ανορθόδοξο ποδοσφαιριστή Τζορτζ Μπεστ που πήγαινε στην προπόνηση με ένα μπουκάλι ουίσκι!
«Εκμηδενίστηκε η ορμή μου
Έγινε χιόνι το κορμί μου
Από μια εικόνα κρεμαστή
Χρωματιστή
Από 'να ποδοσφαιριστή
Που σφυροκόπαε τη βροχή
Θεέ μου με τι ψυχή
Γινόταν ο ίδιος πάθος
Εικόνα και βροχή
Μες στην τηλεοπτική μου
Συσκευή.»,
έγραφε ο Χατζηδάκις υμνώντας την οπτασία του Μπεστ.
Όλο και συχνότερα Έλληνες μυθιστοριογράφοι, δημοσιογράφοι και λάτρεις του ποδοσφαίρου παίρνουν την απόφαση να αφιερώσουν ένα ή παραπάνω βιβλία στην μεγάλη τους αγάπη. Ίσως ένας από τους σημαντικότερους ποδοσφαιρικούς, κι όχι μόνο, συγγραφείς να μπορεί να χαρακτηριστεί ο Μένης Κουμανταρέας που άνοιξε ένα άλλο κεφάλαιο στη λογοτεχνία με το «Φανέλα με το νούμερο 9» κάνοντας τον Βασίλη Σερέτη τον σημαντικότερο-μυθικό-ποδοσφαιριστή. Από κει και πέρα μπορούμε να βρούμε πολλά βιβλία γραμμένα στη γλώσσα μας, μυθιστορήματα ή όχι, εμπνευσμένα από τη στρογγυλή θεά.
Ένα από τα πιο ευχάριστα μυθιστορήματα με θέμα το ποδόσφαιρο είναι το «Οιδίπους σέντερ μπακ» του Κωνσταντίνου Καμάρα (εκδ. Ωκεανίδα), του γιου του γνωστού ποδοσφαιριστή του Παναθηναϊκού, το οποίο προχωρά πιο πέρα από το άθλημα και μιλά για την ψύχωση και το πνεύμα των δεκαετιών '60, '70, '80 με μεγάλη γλαφυρότητα.
Στο ίδιο κλίμα κινείται και το πρόσφατο «Μόνη ξανά δε θα σ' αφήσω» (εκδ. Ωκεανίδα) του πρωτοεμφανιζόμενου Ιωάννη Αγραφιώτη. Το βιβλίο αποτελεί ένα οδοιπορικό στα χρόνια του συγγραφέα, σαν ένα προσωπικό ημερολόγιο, που σημαδεύτηκαν όμως από την μεγάλη του αγάπη, την ΑΕΚ. Όχι μόνο ασχολείται με κάθε πλευρά της οπαδικής τρέλας αλλά και με κριτικό μάτι σχολιάζει όλα τα σκαμπανεβάσματα της ομάδας τα τελευταία χρόνια.
Από την άλλη ο δημοσιογράφος Βασίλης Σαμπράκος με το «Σκίσε το Manual» (εκδ. Ελλ. Γράμματα) επιχειρεί μια ονειρική κάθαρση του, υποτιθέμενα τουλάχιστον, διεφθαρμένου ελληνικού ποδοσφαίρου. Κυκλοφορούν επίσης και το «Γαμώτο ενός Παναθηναϊκού» του Χριστόφορου Κασδάγλη και το «Θρυλικές ιστορίες» του Αλέξη Σταμάτη από τις εκδ. Καστανιώτη ως μυθιστορηματικές αυτοβιογραφίες δυο ένθερμων οπαδών των ομάδων του Παναθηναϊκού και του Ολυμπιακού.
Δεν λείπουν φυσικά και οι μελέτες ή τα δοκίμια αν θέλετε πάνω στο ποδόσφαιρο από Έλληνες πάντα συγγραφείς. Πρώτο στη λίστα βάζουμε το βιβλίο του Χρήστου Σωτηρακόπουλου «Παιχνίδι χωρίς όρια», όπου κανείς μπορεί να μάθει ό,τι δεν φανταζόταν ότι υπήρχε πίσω από τα παιχνίδια και την εποχή τους. Ταξικές συγκρούσεις, θρησκευτικές, ιδεολογικές, πολιτικές, οικονομικές διενέξεις κάθε εποχής και χώρας, όλες αντικατοπτρίζονται στο ποδόσφαιρο και τους αγώνες του. Ένα βιβλίο για να μάθετε από την αρχή ή απλώς καλύτερα το ποδόσφαιρο και τις ιστορίες του.
Ο «Ιερός Πόλεμος» του Θεολόγου Αλεξανδράτου (Εκδ. Introbooks), ακολουθεί την πρόταση του Χρήστου Σωτηρακόπουλου ότι «Το ποδόσφαιρο είναι μια θρησκεία με εκατομμύρια πιστούς και τα ντέρμπι είναι οι Απόστολοί του». Έτσι, ανατρέχει στα σημαντικότερα ντέρμπι του πλανήτη και με την διεισδυτική του ματιά σκιαγραφεί όσα τα χαρακτηρίζουν.
Ο πρόεδρος της ΕΠΟ Βασίλης Γκαγκάτσης (2001-2008) μας ταξιδεύει στο Euro του 2004 όταν τα όνειρα των Ελλήνων ποδοσφαιρόφιλων εκπληρώθηκαν, μέσα από το βιβλίο «Euro 2004-Η αληθινή ιστορία όπως την έζησα».
Ο Γιώργος Αρκούλης βάζει τον κόσμο των γηπέδων στο μικροσκόπιο στο βιβλίο του «Από τον Δομάζο στον Ντέμη» (Εκδ. Toubis). Εκεί ο συγγραφέας ανατρέχει σε όλη την ιστορία του ελληνικού ποδοσφαίρου μέσα από ένα παζλ από παλαιότερα ρεπορτάζ, σχόλια και αναφορές στο ταλέντο και το χαρακτήρα σημαντικών ανθρώπων του ελληνικού ποδοσφαίρου.
Ένα άκρως διασκεδαστικό βιβλίο μας προσφέρει ο Ηλίας Γκάρλας με τον τίτλο «Πού είναι το σύνθημα οεο;» (Εκδ. www.synthima.gr). Ο Γκάρλας συγκεντρώνει τα 1000 πιο επιτυχημένα ποδοσφαιρικά συνθήματα που ακούστηκαν ποτέ τόσο σε ελληνικά όσο και σε ξένα γήπεδα. «Γύφτοι γδυθείτε θα βρέξει να πλυθείτε», «Τζιοβάνι Τζιοβάνι βγάλε το φουστάνι», «Έπαιξες το ρόλο του Γκουσγκούνη, Καραγκούνη, Καραγκούνη», είναι μερικά από αυτά...
Από την άλλη ο Νίκος Μπογιόπουλος και ο Δημήτρης Μηλάκας προχωρούν στην ανατομία της μπάλας, αφαιρώντας όμως πρώτα από αυτή όλα τα κακά που της προξένησαν τα μεγάλα κεφάλια που ανέλαβαν την διαχείρισή της και κρατώντας μόνο το αγνό παιχνίδι. Κι όλα αυτά στο βιβλίο «Μια θρησκεία χωρίς άπιστους: Ποδόσφαιρο» (Εκδ. Λιβάνης).
Ο δημοσιογράφος Ηλίας Καφάογλου συγκεντρώνει στο βιβλίο «Σημειώσεις στο Ημίχρονο» (Εκδ. Ύψιλον), δημοσιογραφικά του κείμενα με θέμα τι άλλο, παρά το ποδόσφαιρο και την κουλτούρα του.
Μια συλλογή...τίτλων για τον «Φάντομ» του ελληνικού ποδοσφαίρου, Νίκο Σαργκάνη, είναι το βιβλίο «Νίκος Σαργκάνης: Ιστορίες σε τίτλους» (Εκδ. Ελληνικά Γράμματα), που επιχειρεί μια παρουσίαση της διαδρομής του μεγάλου τερματοφύλακα όπως παρουσιάστηκε από τα ΜΜΕ της εποχής.
Και έξω από τα σύνορα της Ελλάδας δεν είναι λίγοι φυσικά αυτοί που ασχολούνται όχι μόνο με το ποδόσφαιρο αλλά και με τη λογοτεχνία σχετικά με αυτό.
Ένα από τα πιο κλασικά παραδείγματα αυτών των βιβλίων είναι το «Ποδόσφαιρο: Μια θρησκεία σε αναζήτηση θεού» (Εκδ. Μεταίχμιο)του Μολνταλμπάν, φανατικού οπαδού της Μπαρτσελόνα , ο οποίος συγκεντρώνει μια σειρά άρθρων όπου το γήπεδο παύει πια να μοιάζει με τόπος παιχνιδιού και μετατρέπεται σε καθεδρικό ναό με τους πρωταγωνιστές να παρουσιάζονται ως μικροί θεοί.
Ο Βρετανός Άλεξ Μπέλος με το βιβλίο του «Futebol: Ο βραζιλιάνικος τρόπος ζωής» (Εκδ. Κέδρος), μας παρουσιάζει το ισχυρότερο σύμβολο της βραζιλιάνικης κοινωνίας, εκεί όπου τα παιδιά από τις παραλίες ως τις φαβέλες ονειρεύονται να γίνουν οι νέοι Πελέ. Τι κι αν το 1894, όταν ο νεαρός Τσαρλς Μίλερ αποβιβάστηκε στο βραζιλιάνικο λιμάνι Σάντος με μία μπάλα σε κάθε χέρι, κανείς δεν μπορούσε να καταλάβει αυτό το «βίαιο βρετανικό σπορ». Πλέον τα γραφεία κηδειών της Βραζιλίας κατασκευάζουν φέρετρα με το θυρεό της ομάδας του νεκρού!
Στην απέναντι όχθη του Ατλαντικού, στην Ισπανία, το ποδόσφαιρο είναι εξίσου θρησκευτικό σχεδόν σύμβολο. Την ιστορία του την παρουσιάζει ο Φιλ Μπαλ στο πλήρες βιβλίο «Morbo: The Story of Spanish Football» (αμετάφραστο δυστυχώς στα ελληνικά) με την ιστορία ενός από του σημαντικότερου ποδοσφαίρου του πλανήτη.
Αν τώρα δεν είχατε σκεφτεί ποτέ ότι το ποδόσφαιρο έχει σχέση με τα μαθηματικά, είναι καιρός να διαβάσετε «Τα μαθηματικά του ποδοσφαίρου» (Εκδ. Τραυλός) του Κεν Μπρέι ο οποίος αποδεικνύει ότι η μόνη βοήθεια για την καλύτερη απόδοση παιχτών και ομάδων είναι η επιστήμη και το σύστημα που θα ακολουθήσεις.
Στην πιο μυθιστορηματική πλευρά του παιχνιδιού έχουμε επίσης μια πληθώρα βιβλίων σημαντικών συγγραφέων με πρώτο-πρώτο τον «Πυρετό της μπάλας» (Εκδ. Ελληνικά Γράμματα) του Νικ Χόρμπνυ. Ο ίδιος φανατικός οπαδός της Άρσεναλ, παραθέτει τις προσωπικές του εμπειρίες οι οποίες τελικά δεν διαφέρουν και πολύ από αυτές κάθε οπαδού οποιασδήποτε ομάδας του κόσμο. Το πάθος για την ομάδα, οι σχέσεις, η φιλία, η οικογένεια, η ευτυχία και η απογοήτευση είναι τα βασικά του συστατικά, όμοια και απαράλλαχτα για τον καθένα.
Ο δημοσιογράφος Τζέισον Κόουλι παρουσιάζει σαν μυθιστόρημα το χρονικό ενός από τους σημαντικότερους αγώνες του αγγλικού πρωταθλήματος, αυτόν της Λίβερπουλπ-Άρσενακ στις 26 Μαΐου 1989 στο βιβλίο «Τελευταίο παιχνίδι» (Εκδ. Τόπος). Το παιχνίδι σηματοδότησε το τέλος μιας φορτισμένης περιόδου του αγγλικού πρωταθλήματος με τυφλή οπαδική βία, μίσος και ρατσισμό.
Τον αγαπημένο απ'τα media, αν και αυτοκαταστροφικό προπονητή του αγγλικού ποδοσφαίρου, Μπράιαν Κλαφ έχει ως θέμα του το βιβλίο «Καταραμένη ομάδα» του Ντέιβιντς Πις (Εκδ. Τόπος). Το βιβλίο το οποίο μεταφέρεται και στην μεγάλη οθόνη δεν είναι μόνο μια βιογραφία, αλλά προχωρά και στο χώρο του μυθιστορήματος με μεγάλη μάλιστα άνεση και επιτυχία. Με αφορμή το ποδόσφαιρο, παρελαύνει από το βιβλίο μια ολόκληρη κοινωνία πολιτικών παραγόντων, διαφθοράς, παράνοιας, αγοράς συνειδήσεων, ύποπτων δοσοληψιών, προδοσίας, και ταξικών συγκρούσεων με φόντο τη δεκαετία του '70.
Φυσικά πολλές είναι και οι διάφορες βιογραφίες ή αυτοβιογραφίες ανθρώπων που χάραξαν ανεξίτηλα το πέρασμα τους από το ποδόσφαιρο. Ο αθλητής φαινόμενο Μαραντόνα, ο Μπέκαμ και το δεξί του πόδι, ο διαιτητής Κολλίνα, ο προπονητής Μουρίνιο, ο Τζορτζ Μπεστ, ο Τάκης Λουκανίδης όλοι έχουν μιλήσει για τη ζωή τους είτε άμεσα είτε μέσα από την πένα θαυμαστών τους.
Οι αρχαίοι Έλληνες έλεγαν ότι ο μόνος τρόπος για να είναι ένας άνθρωπος απόλυτα υγιής είναι να διατηρεί γυμνασμένο τόσο το μυαλό όσο και το σώμα, χωρίς να παραλείπει κανένα από τα δυο. Ίσως αν οι πολλοί μορφωμένοι άνθρωποι που απαξιούν για τον αθλητισμό σκεφτούν για λίγο τους προγόνους μας που όπως όλοι μας θεωρούμε αυθεντίες μπορεί να καταλάβουν ότι το ποδόσφαιρο δεν μπορεί να νοηθεί χωρίς την παρέα της τέχνης και του πολιτισμού. Διαφορετικά ας δουν την πραγματικότητα. Κάθε αντίθεση περίπτωση που το ποδόσφαιρο φτάνει στη μορφή του άκρατου χουλιγκανισμού δεν μπορεί να ονομαστεί ποδόσφαιρο.
Novibet ΕΠΑΘΑ με Super Προσφορά* Γνωριμίας* 21+ | ΑΡΜΟΔΙΟΣ ΡΥΘΜΙΣΤΗΣ: ΕΕΕΠ | ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΘΙΣΜΟΥ & ΑΠΩΛΕΙΑΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ | ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΚΕΘΕΑ: 2109237777 | ΠΑΙΞΕ ΥΠΕΥΘΥΝΑ
SEAJETS Ταξιδεύουμε μαζί με το μεγαλύτερο στόλο ταχύπλοων παγκοσμίως σε 50 προορισμούς του Αιγαίου!
