Η σάμπα μιας ολόκληρης γενιάς

Στην ιστορία των Παγκοσμίου Κυπέλλου, τρεις ομάδες που -τελικώς- απέτυχαν, κατάφεραν να μνημονεύονται περισσότερο και από τον τελικό νικητή της διοργάνωσης. Η μεγάλη Ουγγαρία του Φέρεντς Πούσκας το 1954, η Ολλανδία του Γιόχαν Κρόιφ και η “δική μας” Βραζιλία του “JogoBonito”, το 1982.

Η μοναδική έγχρωμη τηλεόραση στην πολυκατοικία, “έβγαινε” με τρόπο σχεδόν καλλιτεχνικό, στο μικρό μπαλκόνι του κυρίου Τάκη. Υπάρχει ακόμα η τρύπα στον τοίχο, για την προέκταση του καλωδίου της κεραίας, παρότι τα χρόνια έχουν περάσει κι από εκείνη την παρέα των μεγάλων στο Ζούμπερι, δεν ζει πλέον κανείς, μετά και το θάνατο του πατέρα μου, πέρσι τέτοιες ημέρες...

Εμείς οι μικροί, με το πρόσχημα ότι διαθέταμε οξύτατη όραση, στριμωχτήκαμε στο δικό μου μπαλκόνι και περιμέναμε ν' ακούσουμε τη φωνή του Γιάννη Διακογιάννη, από τη Βαρκελώνη, για να πάρουμε θέσεις. Παράξενο συναίσθημα να παρακολουθείς μεγάλο ποδοσφαιρικό αγώνα (τους προηγούμενους της διοργάνωσης, τους είχαμε δει στην Αθήνα) από το διπλανό μπαλκόνι, αλλά σε τέτοιες ηλικίες δεν καταλαβαίνεις και πολλά.

Στο “Sarria”, το μικρό γήπεδο της Βαρκελώνης και έδρα της Εσπανιόλ, η θερμοκρασία ήταν στα ύψη, αλλά νομίζω ότι στα... μικρά μπαλκόνια, στο Ζούμπερι, ήταν μεγαλύτερη, καθώς και η Ιταλία ήταν ιδιαιτέρως δημοφιλής, ειδικότερα σε ανθρώπους της ηλικίας του πατέρα μου. Θυμάμαι τη μαγική ενέργεια του Ζίκο και το πλασέ του μεγάλου αρχηγού, Σόκρατες, στην κλειστή γωνία του Τζοφ. Θυμάμαι το σφυροκόπημα από την αριστερή πλευρά, με το παιδικό είδωλο (μετά το Θωμά Μαύρο, φυσικά), τον Έντερ (φορούσε κι αυτός τη φανέλα με το 11) και τον Ζούνιορ, που η κανονική του θέση ήταν αριστερό μπακ, αλλά αργότερα στο Καμπιονάτο έκανε καριέρα ως οργανωτής. Θυμάμαι όλες τις χαμένες ευκαιρίες και τις άτσαλες ενέργειες του Σερτζίνιο... Το ίδιο συμπαθής και το ίδιο ανεπαρκής με τον δικό μας, τον Κρισάντους, ήταν μία από τις δύο κραυγαλέες παραφωνίες της ομάδας του Τέλε Σαντάνα.

Στη Βραζιλία αρκούσε και ο βαθμός της ισοπαλίας, για να περάσει στην επόμενη φάση, γι' αυτό κι όταν ο Ρομπέρτο Φαλκάο (ο μοναδικός της “Σελεσάο”, που έπαιζε εκείνη την εποχή στην Ευρώπη και συγκεκριμένα στη Ρόμα) με την καταπληκτική προσποίηση και τον κεραυνό στη γωνία του Τζοφ, έγραψε το 2-2, το.... μικρό μπαλκόνι απογειώθηκε!

Μια οποιαδήποτε ομάδα, απέναντι στους μετρ της ποδοσφαιρικής επιβίωσης, Ιταλούς, θα έκλεινε τους χώρους και θα ροκάνιζε το χρόνο. Για τη Βραζιλία του αείμνηστου Τέλε, το μοναδικό σύστημα ήταν το... φούλ επίθεση με ξαφνικές άμυνες! Γοητευτικά αφελείς, οι Βραζιλιάνοι αναζήτησαν το τρίτο τέρμα και τελικά το πλήρωσαν πανάκριβα, με τον Ρόσι να βάζει τη σφραγίδα του, στο ματς της καριέρας του, τον πραγματικό τελικό της διοργάνωσης, όπως είπε αργότερα ο αρχιτέκτονας εκείνης της σπουδαίας Ιταλίας, Έντσο Μπέαρζοτ.

Έφυγα βιαστικά από το σπίτι, για να μην δουν οι υπόλοιποι τα δάκρυά μου. Από μικρός τα κρατάω για προσωπική χρήση και σε ό,τι αφορά στα αθλητικά πλαίσια, μόνο για την αγαπημένη μου ΑΕΚ. Αυτή ήταν η εξαίρεση. Άλλωστε ο πρώτος λόγος, πριν ανακαλύψω τους υπόλοιπους, που δέθηκα με τη Βραζιλία, ήταν η κίτρινη φανέλα.

Πίστευα ότι η “τραγωδία του Sarria”, όπως χαρακτηρίστηκε από τον βραζιλιάνικο Τύπο, είχε τόσο σοβαρό αντίκτυπο, μόνο στους Βραζιλιάνους, οι οποίοι πέραν της παθολογικής τρέλας με τη μπάλα, είχαν και φοβερές αξιώσεις, από εκείνη τη χαρισματική και γεμάτη ατόφιο ποδοσφαιρικό ταλέντο ομάδα. Ακόμα, όμως, και σήμερα εκπλήσσομαι από την απήχησή της, σε ανθρώπους της γενιάς μου, που ένιωσαν τα ίδια ακριβώς συναισθήματα, όταν ο Βαλντίρ Πέρες, μάζεψε για τρίτη φορά τη μπάλα από τα δίχτυα του. Με εντυπωσιάζει, ο σεβασμός και η αποδοχή της, ακόμα και απ' όλους όσοι, για τους δικούς τους, απόλυτα σεβαστούς λόγους, δε γουστάρουν τη Βραζιλία.

Είναι η επιβεβαίωση ότι στο ποδόσφαιρο, κρίνονται πολλά, αλλά όχι σε όλες τις περιπτώσεις, τα πάντα, από το τελικό αποτέλεσμα. Άφησα σκοπίμως την τελευταία αναφορά, στον Βαλντίρ Πέρες, που έγινε ο “αποδιοπομπαίος τράγος” εκείνης της ομάδας, όντας κατώτερος των περιστάσεων. Μέχρι και το Μουντιάλ της Ισπανίας, θεωρούνταν από τους κορυφαίους γκολκίπερ της Βραζιλίας (τρεις φορές ο κορυφαίος στο πρωτάθλημα) καταφέρνοντας να εκτοπίσει τον Λεάο από τη βασική 11άδα. Στην Ισπανία έγινε... ανέκδοτο!

Στο αριστουργηματικό βιβλίο του, για το βραζιλιάνικο ποδόσφαιρο, ο δημοσιογράφος AlexBellos, περιγράφει τον εφιάλτη του τερματοφύλακα Μπαρμπόσα, μετά τα δύο τέρματα που δέχθηκε από τους Ουρουγουανούς το 1950, στην πραγματική τραγωδία του Μαρακανά. “Είκοσι χρόνια μετά τον τελικό”, περιγράφει ο Bellos, “ο Μπαρμπόσα μπήκε σ' ένα σούπερ μάρκετ, για να ψωνίσει. Μια γυναίκα που τον αναγνώρισε, τον έδειξε στο μικρό γιο της, λέγοντάς του: Αυτός κατέστρεψε τη Βραζιλία”! Ο Μπαρμπόσα έζησε το υπόλοιπο της ζωής του, με εφιάλτες, σχεδόν απομονωμένος και με σημαντικότερο φίλο-συμπαραστάτη του, τον Ουρουγουανό “εκτελεστή” του, σ΄εκείνο το ματς, Αλτσίδες Τζίτζια, γιατί αυτό είναι το μεγαλείο του ποδοσφαίρου.

Ο Βαλντίρ Πέρες δεν αντιμετώπισε τόσο ακραίες καταστάσεις. Μόλις κρέμασε τα γάντια του, θήτευσε ως προπονητής σε πολλές βραζιλιάνικες ομάδες και πέθανε από καρδιακή προσβολή, πριν από ένα χρόνο, σε ηλικία 66 ετών. Παλιοί συμπαίκτες και φίλοι, πάντως, παραδέχθηκαν ότι ποτέ δεν ξεπέρασε εκείνο το μεσημέρι της 5ης Ιουλίου 1982, στο στάδιο Sarria, της Βαρκελώνης...